کارگاه آموزشی بیماریهای سایکوسوماتیک (روانتنی)
با همکاری مرکز خدمات مشاوره رایین
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۳/۰۷/۱۲
سخنران: دکتر سعید صادقی، رواندرمانگر و هیپنوتراپیست
پزشکی روانتنی یک رویکرد چندرشتهای و حساس به فرهنگ و جامعه است و از همین رو، دانشی گسترده را به کار میگیرد.
پزشکی روانتنی به تعامل عوامل جسمانی، هیجانی و اجتماعی در وقوع و مسیر یک بیماری و مدارای شخص با آن بیماری و حالات ناخوشی میپردازد. مثلا در بیماری آسم، عوامل روان اجتماعی میتواند موجب شروع حملهی آسم آلرژیک در فرزند یک خانواده شود و از طرف دیگر، بیماری آسم کودک میتواند روی بقیه اعضای خانواده نیز تاثیر بگذارد. بهعنوان مثال یکی از خواهرها یا برادرها برای جلب توجه بیشتر، دچار بیاشتهایی عصبی شود و یا مادر به دلیل استرس بالا، دچار بحران افسردگی شود.
پس نتیجه میگیریم که عوامل جسمانی، هیجانی و اجتماعی به نسبتهای مختلفی در ایجاد هر بیماری نقش بازی میکنند. وظیفهی پزشک نه تنها شناسایی عوامل ایجادکنندهی بیماری، بلکه شناخت فرایندهای روان اجتماعی مؤثر در ایجاد بیماری نیز هست.
این که آیا استرس روان اجتماعی وجود دارد یا خیر را تنها می¬توان در قالب گرفتن شرح حال روان اجتماعی از بیمار توسط پزشک متوجه شد.
تشخیص اختلال روان¬تنی ، زمانی صورت میگیرد که یک اختلال یا آسیب جسمانی شناختهشده وجود داشته باشد و رویدادهایی که از نظر روانشناختی معنادار هستند، قبل از اختلال واقع شده و به شروع یا وخیمتر شدن آن کمک کنند.
زمانی که عوامل روانشناختی بر بیماری جسمانی تاثیر میگذارند، معمولا فرد انکار میکند که بیمار است، از مصرف دارو خودداری میکند و ممکن است وجود عوامل خطر را که احتمالا حالت جسمانی را وخیمتر میکنند، نادیده بگیرد.
بیماریها و اختلالهای روانتنی میتوانند سیستم تنفس، سیستم گوارش، سیستم قلبی عروقی ، پوست یا غیره را تحت تاثیر داده و مبتلا کنند.
مثلا در بیماری گرفتگی عروق کرونر، علاوه بر عواملی نظیر افزایش سن، مرد بودن، سیگار کشیدن، داشتن فشار خون بالا، فعالیتهای جسمانی کم و عوامل ارثی، یک عامل روانی به نام تیپ شخصیت A نیز در ایجاد این اختلال مؤثر است.
افراد تیپ A که مستعد بیماری کرونری هستند با سه ملاک توصیف میشوند:
1- احساس افراطی فوریت زمان بهطوری که همیشه نگران موعدها هستند.
2- رقابتطلبی و جاهطلبی
3- پرخاشگری و خصومت بهویژه زمانی که اوضاع از کنترلشان خارج است.
هدف پزشکی روانتنی، شناخت و کنترل همهی عوامل دخیل در ایجاد و کنترل بیماریها میباشد.
منابع:
- روزنهان، دیوید و سلیگمن، مارتین: آسیبشناسی روانی، ترجمه یحیی سیدمحمدی، تهران، ساوالان، 1379، چاپ اول
- اتکینسون، ریتا و دیگران: زمینه روانشناسی، ترجمه محمدنقی براهنی و دیگران، تهران، رشد، 1378.
- کورت فریچه و همکاران، پزشکی روانتنی، ترجمه سپیده معتمدی و دیگران، چاپ اول، دهکده سلامت، 1396.
